سديد الدين محمد غزنوى
مقدمه 78
مقامات ژنده پيل ( فارسى )
يكى از جنبههاى مهم اين كتاب شايد بهرهايست كه براى روشن ساختن يا تكميل جغرافياى تاريخى خراسان مىتوان از آن برد ، زيرا اسامى ديهها و آباديها و شهرهاى كوچك در اين كتاب بالنسبه فراوانست . اينجانب هر اطلاعى را كه دربارهء اين اماكن و بلاد بدست آوردم در ذيل صفحات نقل نمودهام ولى در مورد مقدارى زياد اثرى در كتاب و منبع ديگر نيافتم . همچنين در خصوص اعلام اشخاص كه گروه زيادى از آنها ظاهرا مردمى گمنام و از همشهريان و دوستان شيخ بودهاند و اهميّتى تاريخى نداشته و ندارند . رجال نامور در اين كتاب كم ديده مىشوند و من در حواشى كتاب هرجا از مردى معروف سخن رفته توضيحى راجع به او نگاشتهام . منابع گمشده : كتاب مقامات تأليف محمد غزنوى يعنى متن حاضر ، هرچند بزرگترين و شايد مهمترين تأليف دربارهء احمد جام است ولى يگانه اثر منحصر بفرد نيست . 1 - نخستين كتاب در شرح حال و مقامات شيخ ژندهپيل بايد تأليفى بوده باشد بقلم امام رضى الدين على بن ابراهيم الياس تايبادى كه امروز در دست نيست . محمد غزنوى مىنويسد : « ديگر اين كرامتها خواجه امام رضى الدين جمال اسلام على بن ابراهيم الياس تايبادى رحمة اللّه عليه روايت كرده و آن را سه مرتبه نهاده : اول آنچه از شيخ الاسلام شنيده است و ديگر آنچه خود ديده است و سه ديگر آنچه از ياران معتمد و ائمهء متديّن شنيده به روايت . . . » ( شمارهء 173 ) . محمد غزنوى از اين منبع در تأليف خويش استفاده نموده ولى بجز همان نقل قول شيخ كه « او گفت پيش از آنكه توبه كردم . . . » ( ص 198 ) معلوم نيست كه ديگر كدام حكايات از اين منبع گرفته شده است . 2 - ديگر از منابع مفقوده كتابى است با عنوان « مقامات تأليف شيخ احمد